Rối loạn giấc ngủ: bản đồ các nhóm bệnh

Vì sao cần bản đồ này

Khi một người nói «tôi bị rối loạn giấc ngủ», câu đó chưa nói gì về hướng xử lý. Nó giống như nói «tôi bị đau bụng». Sáu nhóm dưới đây có cơ chế khác nhau, thăm dò khác nhau và điều trị khác nhau - và với một số nhóm, cách xử lý quen thuộc nhất lại là cách nguy hiểm nhất.

Ba cặp hay bị nhầm nhất

Mất ngủ ↔ ngưng thở khi ngủ

Người ngưng thở khi ngủ thường thức giấc nhiều lần mỗi đêm và mệt rã ban ngày, nên rất dễ tự kết luận mình mất ngủ rồi tìm tới thuốc ngủ. Đó là hướng nguy hiểm: thuốc làm giãn cơ vùng họng nên đường thở dễ sập hơn, đồng thời làm người bệnh khó thức tỉnh - mà chính những lần thức tỉnh ngắn ấy đang mở lại đường thở.

Dấu hiệu phân biệt hữu ích nhất là buồn ngủ ban ngày: người mất ngủ mạn tính thường mệt nhưng KHÔNG ngủ gật được, còn người ngưng thở khi ngủ thì ngồi yên vài phút là gật.

Mất ngủ ↔ rối loạn nhịp thức-ngủ

Một người trẻ ngủ lúc 3 giờ sáng và dậy lúc 11 giờ trưa thường tự gọi mình là mất ngủ. Nhưng nếu được ngủ theo lịch đó thì họ ngủ ngon và đủ - vấn đề là giờ, không phải khả năng ngủ. Thuốc ngủ không chạm tới nguyên nhân; thứ có tác dụng là ánh sáng đúng thời điểm và dịch chuyển giờ từ từ.

Mất ngủ ↔ hội chứng chân không yên

Cảm giác bứt rứt khó tả ở chân khi nằm xuống, buộc phải cử động và đỡ hẳn khi đi lại, nặng hơn về buổi tối - đó là một bệnh riêng, và nó thường đi kèm thiếu sắt. Người bệnh thường chỉ kể «tôi nằm mãi không ngủ được» nếu không ai hỏi kỹ về cảm giác ở chân.