Melatonin có chữa được mất ngủ không

Melatonin thật sự làm gì

Đây là hiểu lầm phổ biến nhất về giấc ngủ, và nó dẫn tới việc hàng triệu người dùng sai thứ cho sai vấn đề. Melatonin không phải thuốc an thần. Nó không ức chế hệ thần kinh, không làm bạn buồn ngủ theo cách một viên thuốc ngủ làm.

Chức năng của nó là báo giờ. Tuyến tùng tiết melatonin khi ánh sáng giảm, và nồng độ melatonin tăng lên là tín hiệu nói với toàn bộ cơ thể rằng đêm đang bắt đầu. Hãy hình dung nó là tiếng chuông báo hiệu, không phải bàn tay đẩy bạn vào giấc ngủ.

Hướng dẫn quốc tế nói gì

Hướng dẫn điều trị mất ngủ bằng thuốc của Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (2017) xem xét melatonin và đưa ra khuyến cáo không dùng nó cho mất ngủ - cả cho người khó vào giấc lẫn người khó duy trì giấc. Lý do không phải là nó nguy hiểm, mà là các nghiên cứu không cho thấy lợi ích đủ rõ.

Điều đáng chú ý: cùng hướng dẫn đó lại khuyến cáo (ở mức yếu) một nhóm thuốc tác động lên chính thụ thể melatonin. Nghịch lý này có lời giải - thuốc kê đơn trong nhóm đó có đặc tính dược động học khác hẳn melatonin dạng bổ sung, và được thử nghiệm trong những nghiên cứu được thiết kế chặt chẽ hơn.

Mức hiệu quả đo được là bao nhiêu

Con số cụ thể giúp bạn tự quyết. Một phân tích gộp các thử nghiệm về melatonin trong rối loạn giấc ngủ nguyên phát cho kết quả: rút ngắn thời gian đi vào giấc khoảng 7 phút, và tăng tổng thời gian ngủ khoảng 8 phút.

Hai con số đó có ý nghĩa thống kê, nhưng hãy đặt chúng cạnh trải nghiệm thật của bạn: bảy phút là khoảng thời gian bạn khó phân biệt được giữa một đêm bình thường và một đêm hơi khó ngủ. Đó là lý do một chế phẩm có tác dụng đo được vẫn có thể không được khuyến cáo cho điều trị mất ngủ.

Melatonin dùng đúng cho việc gì

Vì sao thời điểm quan trọng hơn liều

Tác dụng dịch chuyển đồng hồ sinh học của melatonin phụ thuộc vào thời điểm uống so với nhịp của chính bạn. Uống vào buổi tối sớm có xu hướng kéo giấc ngủ tới sớm hơn; uống vào ban đêm muộn hoặc sáng sớm có thể đẩy nó muộn hơn.

Hệ quả thực tế: một người ngủ muộn uống melatonin ngay trước khi lên giường lúc 2 giờ sáng có thể đang củng cố đúng cái nhịp mà họ muốn sửa. Đây là lý do việc dùng melatonin cho vấn đề nhịp sinh học nên có hướng dẫn, không nên tự làm theo nhãn hộp.

Vấn đề chất lượng chế phẩm

Ở nhiều nước, trong đó có Việt Nam, melatonin được bán như thực phẩm bổ sung chứ không phải thuốc. Hệ quả là hàm lượng thực tế trong viên thường không khớp với nhãn, và chênh lệch có thể lớn theo cả hai chiều. Khi bạn không biết mình đang uống bao nhiêu, mọi lời khuyên về liều đều mất ý nghĩa.